Działalność nierejestrowana – podstawowe informacje

Działalność nierejestrowana to szansa dla początkujących przedsiębiorców na start bez formalności i zbędnych kosztów. Poznaj zasady, korzyści oraz ograniczenia tej formy działalności, a także aktualne limity i wymogi, które pozwolą Ci legalnie rozwijać biznes i przygotować się do kolejnych etapów rozwoju firmy.

Najważniejsze informacje

• Działalność nierejestrowana to uproszczona i legalna forma prowadzenia drobnej działalności zarobkowej przez osobę fizyczną, która nie wymaga rejestracji w CEIDG, pod warunkiem że nie prowadziła zarejestrowanej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy.
• Ta forma działalności nie może być prowadzona w ramach spółek ani w przypadku działalności regulowanych wymagających koncesji, licencji lub zezwoleń.
• Kluczową korzyścią działalności nierejestrowanej jest brak obowiązku rejestracji firmy, składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz brak konieczności opłacania zaliczek na podatek dochodowy, co znacząco obniża koszty i ryzyko rozpoczęcia biznesu.
• Miesięczny limit przychodów z działalności nierejestrowanej w 2025 roku wynosi 3 499,50 zł, co stanowi 75% minimalnego wynagrodzenia; przekroczenie tego limitu wymaga rejestracji działalności gospodarczej w CEIDG w ciągu 7 dni.
• Przychody z działalności nierejestrowanej rozlicza się raz w roku na zasadach ogólnych w zeznaniu PIT-36, z możliwością odliczenia kosztów uzyskania przychodu oraz korzystając ze zwolnienia podmiotowego z VAT do 200 000 zł rocznie.
• Prowadzenie działalności nierejestrowanej zwalnia z obowiązku opłacania składek ZUS, co oznacza brak prawa do świadczeń takich jak emerytura, renta czy zasiłki, z wyjątkiem sytuacji świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia, gdzie składki odprowadza zleceniodawca.
• Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną musi prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży oraz pamiętać o ryzyku uznania stałej współpracy z jednym podmiotem za ukryty stosunek pracy.
• Działalność nierejestrowana stanowi doskonały poligon doświadczalny dla początkujących przedsiębiorców, umożliwiając przetestowanie pomysłu na biznes bez wysokich kosztów i formalności.
• Po przekroczeniu limitu przychodów lub w dowolnym momencie można dobrowolnie zarejestrować działalność gospodarczą, zachowując prawo do ulg dla nowych przedsiębiorców, takich jak Ulga na start.

Co to jest działalność nierejestrowana i kto może ją prowadzić?

Działalność nierejestrowana to uproszczona i legalna forma prowadzenia drobnej działalności zarobkowej przez osobę fizyczną, która nie wymaga rejestracji firmy w CEIDG. Pozwala na rozpoczęcie biznesu bez formalności i kosztów związanych z zakładaniem działalności gospodarczej.

Aby prowadzić działalność nierejestrowaną, należy spełnić następujące warunki:

• prowadzącą działalność musi być osoba fizyczna,
• osoba ta nie może mieć zarejestrowanej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy,
• przychód z działalności nie może przekraczać połowy minimalnego wynagrodzenia miesięcznie,
• działalność nie może być prowadzona w formie spółki cywilnej ani żadnej spółki handlowej.

Z działalności nierejestrowanej wyłączone są te rodzaje działalności, które wymagają specjalnych zezwoleń, koncesji lub licencji. Należą do nich między innymi:

• sprzedaż alkoholu,
• ochrona osób i mienia,
• transport drogowy,
• działalność wymagająca koncesji na broń,
• inne działalności regulowane przez prawo i wymagające formalnych zgód.

Działalność nierejestrowana jest więc idealnym rozwiązaniem dla osób rozpoczynających działalność na niewielką skalę, które chcą legalnie prowadzić biznes bez konieczności rejestracji firmy i związanych z tym obowiązków formalnych.

Jakie są korzyści z prowadzenia działalności nierejestrowanej?

• Brak rejestracji i formalności: Prowadzenie działalności nierejestrowanej nie wymaga wpisu do CEIDG, rejestracji w urzędzie skarbowym ani zgłoszenia do GUS. To eliminuje konieczność załatwiania wielu formalności i pozwala skupić się na rozwijaniu biznesu.

• Brak składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne: Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną nie muszą opłacać składek do ZUS, co znacząco obniża koszty działalności i zmniejsza ryzyko finansowe na początkowym etapie.

• Brak zaliczek na podatek: Podatek dochodowy rozliczany jest dopiero w rocznym zeznaniu podatkowym, co oznacza brak konieczności wpłacania comiesięcznych lub kwartalnych zaliczek. To ułatwia zarządzanie finansami i poprawia płynność przedsiębiorcy.

• Uproszczona ewidencja sprzedaży: Zamiast prowadzenia skomplikowanej księgowości, wystarczy prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży, co oszczędza czas i zmniejsza koszty obsługi księgowej.

• Możliwość łączenia z innymi formami zatrudnienia: Działalność nierejestrowana może być prowadzona równolegle z pracą na etacie, umową zlecenia lub o dzieło, co daje elastyczność i bezpieczeństwo finansowe.

• Idealne rozwiązanie do testowania pomysłu na biznes: Ta forma działalności pozwala na sprawdzenie realnego zainteresowania rynkiem i opłacalności przedsięwzięcia bez konieczności ponoszenia wysokich kosztów i formalnych zobowiązań.

Jakie ograniczenia i ryzyka wiążą się z działalnością nierejestrowaną?

Kluczowe ograniczenia i obowiązki

• Miesięczny limit przychodów: Przychód z działalności nierejestrowanej nie może przekroczyć 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przekroczenie tego limitu powoduje konieczność zmiany formy działalności.
• Obowiązek rejestracji firmy w ciągu 7 dni od momentu przekroczenia limitu przychodów. W praktyce oznacza to konieczność wpisu do CEIDG i formalnego zarejestrowania działalności gospodarczej.
• Prowadzenie ewidencji sprzedaży: Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną musi dokumentować przychody w uproszczonej formie, co jest niezbędne do celów podatkowych i dowodowych.

Prowadzenie działalności nierejestrowanej wiąże się również z istotnymi ryzykami:

• Brak świadczeń z ZUS: Osoby korzystające z tej formy działalności nie odprowadzają składek ZUS, co oznacza brak prawa do zasiłków chorobowych, macierzyńskich, a także brak uprawnień emerytalnych wynikających z tej działalności.
• Istnieje ryzyko, że w przypadku stałej współpracy z jednym podmiotem ZUS lub Państwowa Inspekcja Pracy mogą uznać taką relację za ukryty stosunek pracy. To może skutkować koniecznością zapłaty składek i kar.
• Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną odpowiada za wszelkie zobowiązania całym swoim majątkiem osobistym, co podkreśla konieczność ostrożnego zarządzania ryzykiem i finansami.

Jakie są zasady opodatkowania działalności nierejestrowanej?

Dochód z działalności nierejestrowanej rozlicza się raz w roku na zasadach ogólnych w zeznaniu podatkowym PIT-36.

Kluczowe zasady opodatkowania działalności nierejestrowanej to:

• Opodatkowanie według skali podatkowej (12%) do progu dochodu 120 000 zł rocznie.
• Możliwość odliczania kosztów uzyskania przychodu, takich jak zakup materiałów czy narzędzi, pod warunkiem posiadania odpowiedniej dokumentacji (faktury, rachunki).
• Brak obowiązku odprowadzania miesięcznych lub kwartalnych zaliczek na podatek dochodowy.
• Zasady dotyczące zwolnienia z VAT – do limitu przychodu 200 000 zł rocznie obowiązuje zwolnienie podmiotowe, chyba że sprzedawane towary lub usługi są objęte obowiązkiem rejestracji VAT.

W formularzu PIT-36 przychody z działalności nierejestrowanej wykazuje się w wierszu oznaczonym jako „Działalność nierejestrowana”. Rozliczenie podatku odbywa się na podstawie dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o udokumentowane koszty, co umożliwia optymalizację podatkową i zmniejszenie należnego podatku.

Jakie składki ZUS obowiązują osoby prowadzące działalność nierejestrowaną?

Brak obowiązku opłacania składek ZUS

Prowadząc działalność nierejestrowaną, przedsiębiorca nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne ani na ubezpieczenie zdrowotne. Oznacza to, że nie musi się rejestrować w ZUS ani składać żadnych zgłoszeń związanych z tą działalnością.

Jednak brak obowiązku opłacania składek wiąże się z istotną konsekwencją – brak prawa do świadczeń z ZUS, takich jak emerytura, renta, zasiłek chorobowy czy macierzyński. Okres prowadzenia działalności nierejestrowanej nie jest wliczany do stażu pracy ani do okresów ubezpieczeniowych.

Wyjątek: świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia

W sytuacji, gdy w ramach działalności nierejestrowanej wykonywane są usługi na podstawie umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, obowiązki dotyczące składek ZUS pojawiają się po stronie zleceniodawcy. To on jest zobowiązany do odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, tak jak przy standardowej umowie zlecenia.

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność nierejestrowaną, to w przypadku zawarcia umowy zlecenia z innym podmiotem, zleceniodawca musi rozliczyć i opłacić składki ZUS zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Dzięki temu rozwiązaniu, osoby świadczące usługi na podstawie umów zlecenia mają zapewnione ubezpieczenie, mimo prowadzenia działalności nierejestrowanej.

Aktualne limity przychodów dla działalności nierejestrowanej w 2025 roku

Wskaźnik	Wartość w 2025 roku
Minimalne wynagrodzenie	4 666 zł brutto
Miesięczny limit przychodu	3 499,50 zł
Podstawa wyliczenia limitu	75% minimalnego wynagrodzenia

• Przychód należny to suma kwot, które przedsiębiorca ma prawo otrzymać za sprzedane towary lub usługi w danym miesiącu. Nie jest to dochód ani wpływ na konto bankowe, lecz wartość faktur lub umów, niezależnie od tego, czy klient już zapłacił.

• Limit przychodu dla działalności nierejestrowanej obowiązuje miesięcznie i należy go kontrolować osobno w każdym miesiącu kalendarzowym.

• Przekroczenie limitu 3 499,50 zł w danym miesiącu oznacza konieczność rejestracji działalności gospodarczej w CEIDG w ciągu 7 dni od momentu przekroczenia tego progu.

• Nie istnieje formalny limit roczny – kluczowe jest przestrzeganie limitu przychodu w każdym miesiącu z osobna, aby legalnie korzystać z formy działalności nierejestrowanej.

Działalność nierejestrowana a późniejsza rejestracja firmy

Działalność nierejestrowana to świetny sposób na przetestowanie biznesu bez konieczności spełniania formalności związanych z rejestracją firmy. Pozwala na zdobycie doświadczenia i ocenę potencjału rynku, zanim podejmie się decyzję o założeniu pełnoprawnej działalności gospodarczej.

Kiedy rejestracja firmy staje się obowiązkowa?

Jeśli miesięczny przychód z działalności nierejestrowanej przekroczy ustalony limit, przedsiębiorca ma obowiązek dokonać rejestracji w CEIDG w terminie 7 dni od dnia przekroczenia tego limitu. To oznacza, że:

• Po przekroczeniu limitu przychodu należy zarejestrować działalność gospodarczą.
• Termin na dokonanie rejestracji wynosi dokładnie 7 dni.
• Brak rejestracji w tym terminie może skutkować konsekwencjami prawnymi i podatkowymi.

Dobrowolne przejście na działalność gospodarczą i ulgi na start

Rejestrację firmy można przeprowadzić również w dowolnym momencie, nawet jeśli nie przekroczono limitu przychodów. Takie dobrowolne przejście na działalność gospodarczą daje szereg korzyści, w tym możliwość skorzystania z preferencji dla nowych przedsiębiorców. Warto podkreślić, że:

• Prowadzenie działalności nierejestrowanej nie pozbawia prawa do Ulgi na start po rejestracji firmy.
• Okres działalności nierejestrowanej jest traktowany jako poligon doświadczalny, który nie wpływa negatywnie na prawo do ulg.
• Po rejestracji można korzystać z preferencyjnych składek ZUS oraz innych form wsparcia dla początkujących przedsiębiorców.

Przejście na działalność gospodarczą wiąże się z następującymi korzyściami:

• Możliwość legalnego prowadzenia biznesu na większą skalę.
• Dostęp do ulg i preferencji podatkowych, w tym Ulgi na start.
• Możliwość zatrudniania pracowników i rozwoju firmy.
• Pełna ochrona prawna i możliwość korzystania z usług bankowych oraz kredytów firmowych.

Działalność nierejestrowana to zatem naturalny etap w rozwoju przedsiębiorcy, pozwalający na bezpieczne wejście w świat biznesu i przygotowanie do prowadzenia zarejestrowanej firmy.